Lịch sử hình thành Khu di tích Nguyễn Sinh Sắc – Dấu son trên đất Sen Hồng 2025
Để cảm nhận trọn vẹn giá trị của Di tích Nguyễn Sinh Sắc, trước hết chúng ta cần ngược dòng thời gian, tìm hiểu về cuộc đời của Cụ Phó bảng và quá trình hình thành nên khu di tích thấm đượm tình dân ý Đảng này.
Cuộc đời và chí khí của Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc
Cụ Nguyễn Sinh Sắc (1862 – 1929), tên tự là Mẫn Đạt, hiệu là Chí Trai, sinh ra trong một gia đình nhà nho tại làng Sen, xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An. Vốn thông minh, hiếu học, ông đã vượt qua bao khó khăn để đỗ Cử nhân năm 1894 và Phó bảng vào năm 1901.
Tuy đỗ đạt cao, có thể hưởng vinh hoa phú quý, nhưng Cụ Nguyễn Sinh Sắc lại là một nhà nho có tư tưởng tiến bộ, mang trong mình lòng yêu nước và thương dân sâu sắc. Ông không chọn con đường làm quan để phục vụ cho triều đình bù nhìn và thực dân Pháp. Thay vào đó, ông từ quan, dấn thân vào con đường “dân” để gần dân, hiểu dân và tìm đường cứu nước.
Hành trình của Cụ Phó bảng xuôi về phương Nam là một hành trình đầy gian truân nhưng cũng vô cùng cao cả. Ông đến nhiều nơi, làm nhiều nghề để sống và hoạt động, từ bốc thuốc chữa bệnh cho dân nghèo, dạy học, cho đến giao du với các nhà nho yêu nước trong vùng. Cuối cùng, vào năm 1927, ông dừng chân tại làng Hòa An, Cao Lãnh. Tại đây, ông được nhân dân hết mực yêu mến, kính trọng gọi bằng cái tên thân thương “Cụ Lớn”. Cụ sống một cuộc đời thanh bạch, giản dị, hòa mình với nếp sống của người dân miệt vườn sông nước, dùng kiến thức y học của mình để cứu người và truyền bá tư tưởng yêu nước cho thế hệ trẻ.
Ngày 27 tháng 10 năm Kỷ Tỵ (tức 29/11/1929), Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc qua đời trong sự tiếc thương vô hạn của người dân Cao Lãnh. Cảm mến tài đức và nhân cách của ông, nhân dân địa phương đã chung tay lo hậu sự và xây dựng cho ông một ngôi mộ nhỏ đơn sơ, ấm cúng giữa vườn cây trái xum xuê.
Quá trình xây dựng và tôn tạo Khu di tích Nguyễn Sinh Sắc
Ngôi mộ ban đầu của Cụ Nguyễn Sinh Sắc tuy giản dị nhưng luôn được người dân địa phương thay nhau trông nom, hương khói, bất chấp sự dòm ngó của chính quyền thực dân. Điều đó cho thấy tấm lòng son sắt, thủy chung và lòng kính trọng sâu sắc của người dân Đồng Tháp đối với một nhà nho yêu nước.
Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, thống nhất đất nước, thể theo nguyện vọng của nhân dân Đồng Tháp nói riêng và cả nước nói chung, Tỉnh ủy Đồng Tháp đã quyết định khởi công xây dựng Khu lăng mộ Cụ Nguyễn Sinh Sắc một cách quy mô, trang trọng để tương xứng với công lao và đức độ của Cụ.
Công trình được chính thức khởi công vào ngày 22/08/1975 và khánh thành vào ngày 13/12/1977. Từ đó đến nay, Khu di tích Nguyễn Sinh Sắc đã trải qua nhiều lần trùng tu, mở rộng và bổ sung thêm nhiều hạng mục quan trọng như Đền thờ, Nhà trưng bày, mô hình Nhà sàn Bác Hồ và khu làng Hòa An xưa… để trở thành một quần thể di tích hoàn chỉnh, bề thế như ngày nay. Năm 1992, Di tích Nguyễn Sinh Sắc đã được Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là Di tích Lịch sử – Văn hóa cấp Quốc gia, trở thành một “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống yêu nước và là niềm tự hào của người dân đất Sen Hồng.
Khám phá kiến trúc độc đáo tại Di tích Nguyễn Sinh Sắc
Với tổng diện tích lên đến gần 10 hecta, Khu di tích Nguyễn Sinh Sắc là một bản hòa ca kiến trúc tuyệt vời, nơi nét truyền thống dân tộc hòa quyện với tư duy kiến trúc hiện đại, tất cả được bao bọc bởi không gian xanh mát của những hồ sen và vườn cây ăn trái đặc trưng của miền Tây Nam Bộ.
Tổng quan không gian kiến trúc
Ngay từ khi bước qua cổng chính, du khách sẽ cảm nhận ngay một không gian thanh tịnh, trang nghiêm và vô cùng thoáng đãng. Toàn bộ khu di tích được quy hoạch một cách khoa học, hài hòa, lấy Vòm mộ Cụ Nguyễn Sinh Sắc làm trung tâm. Các công trình được kết nối với nhau bằng những con đường lát đá sạch sẽ, uốn lượn dưới bóng cây cổ thụ, xen kẽ là những hồ sen thơm ngát, gợi nhớ về làng Sen quê hương của Cụ và cũng là biểu tượng của tỉnh Đồng Tháp.
Vòm Mộ Cụ Nguyễn Sinh Sắc – Trái tim của khu di tích
Điểm nhấn kiến trúc quan trọng và ý nghĩa nhất tại Di tích Nguyễn Sinh Sắc chính là khu Vòm mộ. Đây là một công trình kiến trúc mang tính biểu tượng sâu sắc.
- Hình dáng độc đáo: Mái vòm của khu mộ có hình một đóa sen cách điệu khổng lồ đang hé nở, với 5 cánh sen tượng trưng cho bàn tay úp xuống, che chở cho giấc ngủ ngàn thu của Cụ. Hình ảnh này vừa thể hiện sự thanh cao, trong sáng của Cụ Phó bảng, vừa thể hiện tấm lòng bao bọc, chở che của nhân dân đối với người con ưu tú của dân tộc.
- Vật liệu và màu sắc: Ngôi mộ được ốp bằng đá cẩm thạch trắng, tạo cảm giác tinh khiết, trang trọng. Phía trên đỉnh vòm là 9 đầu rồng vươn ra 9 hướng, tượng trưng cho hình ảnh nhân dân đồng bằng sông Cửu Long (chín rồng) luôn hướng về và tưởng nhớ Cụ.
- Không gian bên trong: Bên dưới vòm là phần mộ được xây dựng trang nghiêm, chính giữa có một lư hương lớn để du khách có thể thắp nén nhang thơm tỏ lòng thành kính. Không gian nơi đây luôn tĩnh lặng, mang lại cho du khách cảm giác bình yên và sự tôn kính sâu sắc.
Đền thờ Cụ Nguyễn Sinh Sắc
Nằm trang trọng phía sau khu lăng mộ là Đền thờ Cụ Phó bảng. Đền được xây dựng theo lối kiến trúc đền chùa truyền thống của Việt Nam với mái ngói cong cong và những họa tiết trang trí tinh xảo. Đây là nơi thờ tự chính, đặt bài vị và tượng của Cụ. Bên trong đền, không khí trang nghiêm với những bức hoành phi, câu đối ca ngợi tài năng, đức độ và chí khí của Cụ, được sơn son thếp vàng lộng lẫy. Đây là địa điểm không thể bỏ qua khi đến thăm Di tích Nguyễn Sinh Sắc để dâng hương và tìm hiểu về thân thế, sự nghiệp của ông.
Nhà sàn Bác Hồ – Tình cha con sâu nặng
Một trong những điểm tham quan gây xúc động mạnh mẽ cho du khách trong khuôn viên Di tích Nguyễn Sinh Sắc là ngôi nhà sàn của Bác Hồ. Ngôi nhà được phục dựng theo nguyên mẫu ngôi nhà sàn của Bác tại Phủ Chủ tịch ở Hà Nội.
Việc đặt mô hình nhà sàn của con bên cạnh lăng mộ của cha mang một ý nghĩa nhân văn vô cùng sâu sắc. Nó không chỉ thể hiện sự gắn bó, lòng hiếu thảo của Bác Hồ đối với người cha kính yêu mà còn cho thấy sự tương đồng trong lý tưởng sống, một cuộc đời thanh bạch, giản dị, “vì nước quên thân, vì dân phục vụ” của cả hai cha con. Đứng trước ngôi nhà sàn mộc mạc, nhìn ao cá, vườn cây quen thuộc, ta như cảm nhận được sự hiện diện gần gũi của Bác, và sợi dây liên kết vô hình nhưng bền chặt giữa hai thế hệ đã cống hiến trọn đời cho dân tộc.
Tái hiện Làng Hòa An xưa – Một chuyến du hành về quá khứ
Điểm độc đáo và hấp dẫn bậc nhất tại Khu di tích Nguyễn Sinh Sắc chính là khu vực tái hiện một góc Làng Hòa An xưa – nơi Cụ Phó bảng đã sống, làm việc và gắn bó những năm tháng cuối đời. Khu vực này được phục dựng công phu, đưa du khách trở về với không gian làng quê Nam Bộ đầu thế kỷ 20.
Bạn sẽ được chiêm ngưỡng:
- Nhà của Hương cả Trí: Nơi cụ Sắc từng ở nhờ.
- Ngôi nhà của địa chủ: Phản ánh tầng lớp giàu có thời bấy giờ.
- Ngôi nhà của bần nông: Tái hiện cuộc sống của đại đa số người dân lao động.
- Lớp học của thầy giáo Sắc: Nơi cụ truyền dạy kiến thức và tinh thần yêu nước.
Mỗi ngôi nhà đều được bài trí với những vật dụng sinh hoạt quen thuộc như bộ phản gõ, cái cối xay lúa, chiếc đèn dầu, khung cửi… Tất cả tạo nên một bức tranh sống động, giúp du khách hình dung rõ nét hơn về bối cảnh xã hội và cuộc sống bình dị mà Cụ Phó bảng đã hòa mình vào.
Những trải nghiệm không thể bỏ lỡ tại Di tích Nguyễn Sinh Sắc
Đến với Di tích Nguyễn Sinh Sắc, bạn không chỉ tham quan các công trình kiến trúc mà còn có cơ hội trải nghiệm nhiều hoạt động ý nghĩa, làm phong phú thêm chuyến đi của mình.
- Dâng hương tưởng niệm: Đây là hoạt động mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc nhất. Tự tay thắp một nén hương thơm lên mộ và đền thờ Cụ, bạn sẽ bày tỏ được lòng thành kính và biết ơn đối với những cống hiến của Cụ cho dân tộc.
- Tìm hiểu lịch sử qua Nhà trưng bày: Nhà trưng bày về cuộc đời và sự nghiệp của Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc là một kho tư liệu quý giá. Với hàng trăm hình ảnh, hiện vật, tài liệu, nơi đây sẽ cung cấp cho bạn một cái nhìn toàn diện và sâu sắc về cuộc đời, từ thuở thiếu thời ở Nghệ An đến những năm tháng hoạt động ở miền Nam.
- Dạo bước giữa những hồ sen: Hình ảnh những hồ sen rộng lớn, tỏa hương thơm ngát là đặc trưng không thể nhầm lẫn của Di tích Nguyễn Sinh Sắc. Đi dạo trên những cây cầu gỗ cong cong bắc qua hồ, ngắm nhìn những đóa sen vươn mình trong nắng sớm là một trải nghiệm vô cùng thư thái và bình yên.
- Chụp ảnh lưu niệm: Với kiến trúc độc đáo và không gian xanh mát, khu di tích là một địa điểm lý tưởng để có những bức ảnh đẹp. Bạn có thể ghi lại khoảnh khắc bên vòm mộ uy nghi, trong ngôi làng cổ xưa hay bên hồ sen thơ mộng.
- Tham gia lễ giỗ Cụ Phó bảng: Nếu có dịp đến Đồng Tháp vào ngày 27 tháng 10 Âm lịch hằng năm, bạn đừng bỏ lỡ cơ hội tham gia Lễ giỗ Cụ Nguyễn Sinh Sắc. Đây là một sự kiện văn hóa lớn của tỉnh, được tổ chức long trọng với nhiều nghi thức truyền thống và hoạt động văn hóa, nghệ thuật đặc sắc, thu hút hàng ngàn người dân và du khách thập phương.
Cẩm nang du lịch Di tích Nguyễn Sinh Sắc chi tiết
Để chuyến đi của bạn được thuận lợi và trọn vẹn, hãy tham khảo những thông tin hữu ích dưới đây.
Địa chỉ và giờ mở cửa
- Địa chỉ: Số 123/1, đường Phạm Hữu Lầu, Phường 4, Thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp.
- Giờ mở cửa: Khu di tích mở cửa phục vụ khách tham quan tất cả các ngày trong tuần.
- Buổi sáng: từ 7:00 đến 11:30.
- Buổi chiều: từ 13:30 đến 17:00.
- Giá vé: Khu di tích Nguyễn Sinh Sắc mở cửa hoàn toàn miễn phí cho tất cả du khách đến tham quan.
Hướng dẫn di chuyển
- Từ TP. Hồ Chí Minh: Bạn có thể dễ dàng đến Cao Lãnh bằng xe khách chất lượng cao từ Bến xe Miền Tây với thời gian di chuyển khoảng 3-4 giờ. Các hãng xe uy tín như Phương Trang, Phú Vĩnh Long… đều có tuyến đi Cao Lãnh. Nếu đi bằng phương tiện cá nhân, bạn đi theo Quốc lộ 1A, qua cầu Mỹ Thuận rồi rẽ vào Quốc lộ 30 để đến TP. Cao Lãnh.
- Tại TP. Cao Lãnh: Di tích Nguyễn Sinh Sắc nằm ngay trung tâm thành phố nên việc di chuyển rất thuận tiện. Bạn có thể đi taxi, xe ôm hoặc thuê xe máy để chủ động khám phá.
Thời điểm lý tưởng để tham quan
Bạn có thể ghé thăm khu di tích vào bất kỳ thời điểm nào trong năm. Tuy nhiên, thời điểm lý tưởng nhất là vào mùa khô (từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau) với thời tiết nắng đẹp, ít mưa. Đặc biệt, nếu bạn đến vào mùa hè (khoảng tháng 5 đến tháng 8), bạn sẽ được chiêm ngưỡng những hồ sen nở rộ, đẹp như một bức tranh thủy mặc.
Những lưu ý quan trọng
- Trang phục: Vì đây là một nơi tôn nghiêm, bạn nên chọn trang phục lịch sự, gọn gàng, kín đáo để thể hiện sự tôn trọng.
- Thái độ: Giữ gìn trật tự, đi nhẹ nói khẽ, không gây ồn ào, đặc biệt là tại khu vực lăng mộ và đền thờ.
- Bảo vệ môi trường: Tuyệt đối không xả rác bừa bãi, giữ gìn cảnh quan chung sạch đẹp.
Ăn gì, ở đâu gần Khu di tích Nguyễn Sinh Sắc?
Sau khi tham quan, bạn có thể thưởng thức những món đặc sản nức tiếng của Đồng Tháp như:
- Cá lóc nướng trui cuốn lá sen non: Món ăn dân dã nhưng hương vị khó quên.
- Lẩu mắm: Tinh hoa ẩm thực của miền Tây.
- Nem Lai Vung, bánh phồng tôm Sa Giang: Những món quà đặc sản ý nghĩa.
Về lưu trú, TP. Cao Lãnh có đầy đủ các lựa chọn từ khách sạn cao cấp đến nhà nghỉ bình dân, tập trung chủ yếu ở các tuyến đường lớn như Nguyễn Huệ, Tôn Đức Thắng, rất thuận tiện để bạn di chuyển đến Di tích Nguyễn Sinh Sắc và các điểm tham quan khác.
Khu di tích Nguyễn Sinh Sắc không chỉ là nơi an nghỉ của một nhà nho yêu nước, thân sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, mà còn là một biểu tượng sáng ngời cho tinh thần hiếu học, lòng yêu nước thương dân và là niềm tự hào của người dân Đồng Tháp. Một chuyến viếng thăm nơi đây không chỉ giúp chúng ta hiểu thêm về lịch sử, về cội nguồn dân tộc mà còn là dịp để tâm hồn lắng lại, tìm về những giá trị sống cao đẹp.
Nếu có dịp về với miền Tây sông nước, hãy một lần ghé thăm Di tích Nguyễn Sinh Sắc trên đất Sen Hồng, để thắp một nén tâm hương, để dạo bước bên hồ sen ngát thơm và để cảm nhận sâu sắc hơn về những di sản vô giá mà cha ông đã để lại. Chắc chắn rằng, đây sẽ là một hành trình đầy cảm xúc và đáng nhớ trong lòng mỗi du khách.
Khu di tích Nguyễn Sinh Sắc nơi không thể không ghé thăm khi về Đồng Tháp
